प्राणी हळूहळू आपल्या जीवनातून हद्दपार होवू लागले आहेत की काय अशी शंका आजकाल मला येऊ लागली आहे. मुंबईला असतांनाची गोष्ट सोडा, पण नांदेडला देखील प्राण्यांची गाठ भेट होण्याचे प्रसंग दुर्मिळ झाले आहेत.
नांदेडच्या कॉलनीत हमखास दिसणारे प्राणी दोनच-कुत्री आणि डुकरे. त्यातही बेवारस कुत्र्यांची संख्या इतकी वाढली आहे की ती दिसली नाहीत तरच बरं वाटतं. डुकरं सहसा दिसतात ती त्यांच्यामागे वडरांची पोरे लागल्यावर जीव घेऊन पळणारी,चित्कारणारी. अष्टविनायक नगर मध्ये राहायला आल्यावर सुरुवातीला एक गाय हमखास दुपारच्या वेळी दारी यायची. थोडीफ़ार पोळी भाकरी किंवा भाताचे चार घास तिच्यासाठी ठेवलेले असत.पण एकदा ती अचानक यायची बंद झाली ती झालीच...
गतवर्षी एकदा दुपारी गच्चीवर धपधप पावलांचे आवाज ऐकू आले. वर जऊन पाहिले तर आंब्याच्या झाडावर चक्क आठ दहा माकडांनी हल्ला केला होता. त्यावर्षी प्रथमच त्या झाडाला कैर्या लागल्या होत्या. कॉलनीतील उडाणटप्पू पोरांपासून त्या वाचविण्याचा आमचा आटापिट सुरू झाला होता. अचानक हे दुसरे आस्मानी संकट
आंब्यावर चालून आले होते. फ़ांद्यावर बसून प्रत्येक माकड एकेक कैरी चघळत होते. मी काठी वाजविली तर त्यांच्या प्रमुखाने चक्क माझ्याकडे पाहून दात विचकले. बाकीची माकडे आपल्या नेत्याकडे कौतुकाने पाहत होती. मी वाचमनला बोलावले. गच्चीवर एक पत्रा पडला होता. आम्ही तो जोर्जोराने वाजविण्यस सुरुवात केली.त्या आवाजाला कंटाळून म्हणा किंवा पोट भरल्यामुळे म्हणा,माकडे एकामागोमाग निघून गेली. जातांना
त्यांचा लीडर माझ्याकडे पाहून काहीतरी पुटपुटला. बहुतेक "आठ दिन के बाद फ़िर आऊंगा, देखता हूं क्या करते हो "असे म्हणाला असावा कारण चारसहा दिवसांनी ती टोळी पुन्हा आलीच. उन्हाळा संपेपर्यंत अर्ध्या कैर्या माकडाय स्वाहा झाल्या .
माकडे नेहमीच आक्रमक असतात असे नाही. आपले खाणे झाल्यावर ती निवांतपणे विश्रांती घेतांना मी त्यांना अनेकदा पाहिले आहे. असाच एक फ़ुरसतीचा क्षण मी एकदा कॅमेर्यात टिपला होता. दुपारची वेळ
होती. एका घराच्या गच्चीवर एक माकडीण व तिचा जोडीदार बसले होते. माकडीण समोर बसली होती व तिचा जोडीदार मागे बसून तिच्या केसातल्या उवा उपटत होता. त्यांचे एक अतीशय लहान दुबळे मूल बाजूला खेळत होते. एकमेकांच्या केसातील उवा काढणारी माकडे हे तसे नेहमीचेच द्रुष्य. पण त्या पिल्लामुळे त्याला एक मस्त कौटुंबिक टच मिळाला होता
ह्या जोडीच्या पासून काही अंतरावर एक माकडीण आपल्या पिल्लाला घेऊन बसली होती .
.
. मी त्या कुटुंबाचे फोटो काढतो आहे हे तिने पाहिले होते . अर्थात फ़ोटो काढणे म्हणजे काय हे तिला माहीत असणे शक्य नव्हते. पण हा काहीतरी माकडचाळे [की माणूसचाळे?] करतो आहे हे तिला कळाले असावे. मी कॅमेरा तिच्याकडे वळ्विताच ती खुदकन हसली. ती हसली हे आपले मला वाट्ले. नेमके तिच्या मनात कोणते भाव होते कोण जाणे..आज हा फोटो अनेकदा पाहूनही मला पक्के सांगता येत नाही.
एकदा माहूरला चाललो होतो. माहूरची माकडे त्यांच्या खोड्याबद्दल फार प्रसिद्ध आहेत. प्रवाशांच्या हातातल्या वस्तूही ती सहज पळवितात. त्यामुळे एका पुलाजवळ मला एक माकड अगदी स्तब्ध बसलेले दिसले तेव्हा गंमतच वाटली. जवळ गेलो असतो तर ते पळाले असते. दुरूनच झूम करून पाहिले. कसलातरी गंभीर विचार ते करीत असावे. पुलाच्या कठड्याची लोखंडी चौकट त्याच्या भोवती तयार झाली होती...
